Czy firmy są gotowe na nowe normy dotyczące bezpieczeństwa robotów przemysłowych?
KUKABranża robotyki stoi przed jedną z ważniejszych zmian regulacyjnych ostatnich lat. Zaktualizowana norma bezpieczeństwa ISO 10218:2025 dla robotów przemysłowych niebawem będzie obowiązkowym wymogiem dostępu do europejskiego rynku, ale już teraz pokazuje wyraźne różnice w poziomie przygotowania poszczególnych producentów. Według analiz firmy Interact Analysis, opartych na wywiadach z producentami robotów, na zmiany gotowi są jedynie liderzy branży.
Na europejskim rynku czekają nas zmiany, jeśli chodzi o kwestie bezpieczeństwa związane z użytkowaniem maszyn przemysłowych. 20 stycznia 2027 r. wchodzi w życie nowe rozporządzenie maszynowe (UE 2023/1230), które zastąpi obowiązującą obecnie dyrektywę maszynową (2006/42/WE).
Drugą ważną zmianą, która nas czeka, jest aktualizacja normy ISO 10218. Obejmuje ona zarówno kwestie związane z bezpieczeństwem samego robota, jak i aplikacji, w której robot będzie funkcjonował. Jednak, żeby zaktualizowana norma (ISO 10218:2025) nabrała mocy prawnej, konieczny jest wpis do Dziennika Urzędowego UE. Procedura z tym związana wciąż jest w toku. W przypadku pierwotnej wersji normy ISO 10218 z 2011 r. cały ten proces trwał ponad rok. Oznacza to, że wciąż jest jeszcze realne, że nowa norma zacznie obowiązywać od początku przyszłego roku, ale czasu jest jednak coraz mniej.
Po zakończeniu tego procesu norma stanie się obligatoryjnym wymogiem dla każdego producenta robotów, który będzie ubiegał się o oznakowanie CE. Nie będzie możliwości ominięcia tego wymogu.
W Stanach Zjednoczonych sytuacja jest formalnie łagodniejsza – stowarzyszenie A3 i ANSI opublikowały zaktualizowaną normę R15.06-2025 we wrześniu ubiegłego roku jako standard dobrowolny. Jednak w praktyce najwięksi klienci i integratorzy systemów regularnie wymagają zgodności z ANSI/RIA w specyfikacjach przetargowych. Normę tę traktuje się również jako punkt odniesienia przy egzekwowaniu przepisów BHP. Nieprzestrzeganie norm w razie wypadku może skutkować poważnymi konsekwencjami prawnymi – dobrowolność jest więc tutaj pojęciem względnym.
Przepaść między liderami a resztą rynku
Badania Interact Analysis ujawniają rozbieżności w gotowości do wdrożenia nowego standardu. Najwięksi globalni producenci – główni międzynarodowi gracze – są świadomi nadchodzących zmian i deklarują gotowość do ich wdrożenia. Co oczywiście nie powinno zaskakiwać: firmy z zasobami i wieloletnią praktyką w poruszaniu się po europejskim systemie certyfikacji mają tu oczywistą przewagę.
Znacznie gorzej wygląda sytuacja producentów średniej wielkości i nowych graczy na rynku. Nawet niektóre firmy z siedzibą w Europie wykazują ograniczoną znajomość szczegółowych wymagań nowej normy. Szczególnie niepokojąca jest sytuacja rozwijających się dostawców azjatyckich (zwłaszcza chińskich), którzy aktywnie planują ekspansję na rynek europejski. Dla wielu z nich wymogi certyfikacyjne i związane z nimi koszty badań i rozwoju są istotnymi barierami wejścia.
MOŻE ZAINTERESUJE CIĘ TAKŻE
Nadchodzące zmiany trzeba jednak rozważać w związku z trudną sytuacją rynkową. Europejski rynek robotyki odnotował spadki w latach 2023–2025, które były napędzane spowolnieniem w całym przemyśle wytwórczym, a szczególnie w motoryzacji. Firmy produkcyjne przyjęły ostrożne podejście do inwestycji, a MŚP borykają się z rosnącą presją kosztową. To właśnie ta presja może sprawić, że wejście w życie nowych przepisów nastąpi później niż w styczniu 2027 r.
Strategiczna szansa dla dobrze przygotowanych
Niezależnie od dokładnego terminu wdrożenia nowej normy kierunek zmian jest jednoznaczny. Nowa norma odzwierciedla zaostrzone wymogi bezpieczeństwa, które leżą w długoterminowym interesie branży i użytkowników końcowych robotów. Producenci, którzy już teraz inwestują w zgodność z ISO 10218:2025, wzmacniają swoją pozycję konkurencyjną na rynku, który jest coraz bardziej wrażliwy na kwestie bezpieczeństwa. Gdy popyt w europejskim przemyśle wytwórczym zacznie się ożywiać, certyfikowani dostawcy będą gotowi go zagospodarować. Firmy, które będą słabo przygotowane, mogą natrafić na barierę, której pokonanie zajmie miesiące lub lata.
Dla producentów robotów i integratorów systemów każdej wielkości przesłanie jest jedno: przygotowania do nowej normy powinny być traktowane jako decyzja strategiczna, a nie wyłącznie jako kwestia spełnienia wymogów formalnych.
źródło: Interact Analysis
